كنار درختي مقدس

بخش عمده اي از پوشش گياهي لارستان درخت سدر است كه در زبان لاري كنار ناميده مي شود . كنار درختي هميشه سبز است و ميوه آن مصرف خوراكي دارد . اين درخت در نزد مردمان جنوب مقدس است . به آن پارچه هاي سبز و رنگارنگ مي بندند . در جوار آن شمع روشن مي كنند . در قديم اگر نوزادي تا شش روز گريه ميكرد ، برگ كنار را در هاون كوبيده آب آن را به او مي خوراندند و معتقد بودند كه با اين عمل روح نوزاد آرامش مي يابد . سفره عقد را با برگ كنار تزئين مي كنند . در چهاردهم آذر هر سال فرزندان براي مادران خود تخم مرغ آب پز تهيه مي كنند ، كه به تخم مرغ تير ماه مشهور است و مادر براي سلامتي فرزندانش آنها را مي خورد . چنانچه مادر نتواند تخم مرغ ها را بخورد ، در ازايش بايد به تعداد فرزندانش ميوه كنار نارس بخورد . مردم معتقدند كه اين عمل موجب سلامتي و شادي فرزندان خواهد شد .

پوشش گياهی

كمی ریزش باران و خشكی هوا موجب فقر پوشش گیاهی در این منطقه شده است ، گیاهان منطقه عموماً از نوع گیاهان مقاوم در برابر خشكی هستند . مساحت مراتع و جنگل های شهرستان ، حدود 24000 كیلومتر مربع است كه در ردهُ مراتع فقیر ، با پوشش گیاهی درجه سه و چهار و پنج طبقه بندی می شود .

علوفهُ چراگاه ها شامل گرامینه ها ، خارشتر ، گون ، درمنه و ... و درختان آن از نوع كنار ( konar ) ، گز و كهور است . در ارتفاعات و به خصوص كوهِ شو بادام ، بنه ، آلوچهُ جنگلی و زبان گنجشك دیده می شود .

یكی از این گیاهان دارویی مشهور منطقه لارستان آنغوره است كه در لهجهُ محلّی آن را انگزه ( angeza ) می نامند این گیاه در منا طق كوهستانی لارستان می روید و از گذشته ها تا امروز یكی از اقلام صادراتی مشهور بوده است . « ادوارد پولاك» نوشته است :

«‌ چون انغوزه در نواحی گرم لارستان و سایر مناطق آن می روید ، می توان به این نتیجه رسید كه این گیاه به آب و هوایی گرم تر و ارتفاع كمتر نیاز دارد . بیشتر محصول صمغ انغوره به هندوستان صادر می شود و در آن جا مصرف خوراكی دارد . مصرف طبی آن در ایران بسیار است و به خصوص در درمان رعشه و تشنج به كار می رود . » ( 1360، ص 45 ) .

معادن

فقر منابع تحت الارضی و مواد اولیهُ صنعتی ،‌ سبب ِ‌ محدودیتهایی برای استقرار صنایع در منطقه شده است . با این همه ، با توجه به معادن موجود ، امكان بالقوهُ سرمایه گذاری ،‌ در برخی صنایع وجود دارد . معادن ِ نمك ، سنگ گچ و سنگ آهك ِ‌بسیاری در لارستان موجود است . برای مثال ، هماتیت در جنوب شرقی لارستان در منطقهُ هورمود وجود دارد ولی ذخیرهُ احتمالی آن مشخص نیست . از سنگ گچ و آهك اكنون دركارگاه های تولیدی محلّی استفاده می شود و در صورت متمركز شدن فعالیت كارگاه ها و ایجاد شركت تعاونی و بسته بندی كردن گچ ،‌بازده تولید بالاتر و توزیع ، مناسب تر خواهد بود . از گنبده های نمكی موجود در لارستان نیز بهره برداری می شود و منابع منطقهُ چاهو دارای ذخیرهُ شایان توجه است . مورِّخ لاری دربارهُ معادن لارستان نوشته است .

« معدنیات تحت الارضی لارستان و كوهستان های آن عبارت است از سرب ، آهن ، مس ، گل گلك و زا ج سیاه كه موسوم به « زاج لاری » است و در كوه تنگ « زاج » موجود است. »

غذاهای بومی

گوناگونی و تنوع شیرینی و تنقلات و غذای این منطقه زبانزد است . شیرینی های گوناگون محلّی را در فصول مختلف سال و هم چنین مناسبت های مذهبی ، زنان و دختران هنرمند ، به بهترین شكل تهیه و عرضه می كنند . هنر شیرینی پزی در لارستان ، به ویژه در ماه رمضان، نمود بیشتری دارد . در ماه مبارك ده ها نمونه شیرینی پخته و مصرف می شود . پخت نان در انواع مختلف نیز در لارستان قدیم رایج بوده است . انواع مختلف آن با اسامی بومی شناخته می شود . غذاهای بومی نیز دارای اسامی ، شكل ، نوع و تركیب مواد ویژه است كه در دیگر مناطق كمتر به چشم می خورد . اسامی بعضی از شیرینی ها را در این جا می آوریم : اٌرمابریز ( ormâberiz ) ، زیگرو ( zigeru ) ، سمبوسه ( sambusa ) ، قتلمه ( qatlama ) ، بٌفَه شكری ( bofa – e-š-akari ) ، دلبرو ( delbaru ) ، حلوای مقراضی ، حلوای آرد و روغن ، حلوای یخدر ، فِرْنی ، پفكو ( pofaku ) ، تَرَكْ ( tarak ) ، رنگینك ( ranginak ) ، كویته ( Kovaita ) ، لوزی ( lowzi ) ، چٌوَلو ( čovolu ) ، مِشات ( meŝāt ) ، گِشات ( geŝāt ) .

طرز تهیه ُ حلوای مسقطی : بهترین و خوشمزه ترین صادرات لار حلوای مسقطی است . در سالهای اخیر در شهرهای دیگر جنوب ایران نیز مسقطی تهیه كرده اند ، اما هنوز موفق به ساخت حلوایی به كیفیت حلوای مسقطی لار نشده اند . این حلوا از شكر ، نشاسته ، روغن ، گلاب ، زعفران ، هل و خلال پسته و بادام ساخته می شود . ابتدا شكر و آب را می جوشانند تا به صورت شیره درآید، بعد نیمی از شیرهُ شكر را با نشاسته مخلوط می كنند و به هم می زنند تا سفت شود و در همان حال به تدریج روغن و بقیهُ شیرهُ شكر را به آن اضافه می نمایند . هم زدن این مخلوط تا شكل گرفتن كامل مسقطی ادامه می یابد و پیش از به عمل آمدنِ حلوا مقداری هل ، زعفران و خلال بادام و پسته به آن می افزایند و پس از به عمل آمدن آن را در سینی بزرگی می ریزند تا سرد شود .

انواع نان هاي محلي :

تپ تپي ، ني نني ، شل شلو ، ليتك ، جرادك ، گپك ، باتو ، پيسپا ، فلزي ، ختك ، نون نازك ، تفتان ، بو تنور

طرز تهيه تفتان :

مواد لازم آرد 1 كيلوگرم روغن 400 گرم قدري كنجد نمك گل اسك و مهويه

روغن را مقداري گرم كرده تا مايع شود با مقداري آرد ونمك مخلوط كرده و خمير به دست آمده را براي چند ساعت مي گذاريم تا ور بيايد سپس آن را بر روي خو ( سنگي پايه دار و گرد) يا بر پشت سيني قرار مي دهيم و با وردنه ان را پهن و مدور مي كنيم آنگاه با سر قوطي حلوايي بر روي خمير پهن شده فشار آورده و جدا مي كنيم و در سيني گذاشته و روي آن را با مهويه گل اسك و كنجد كاملا مي پوشانيم سپس آنها را در تنور خانگي يا در فر قرار مي دهيم تا بپزد بعد از مدتي آن را از تنور در مي آوريم

طرز تهيه شيريني دلبرو :

مواد لازم آرد يك كيلو و يك استكان روغن يك كيلو شكر يك كيلو مغز بادام 250 گرم اب ولرم يك پيمانه هل به مقدار لازم

ابتدا آرد را با نصف روغني كه مايع كرده ايم با اب ولرم مخلوط نموده و خمير مي نماييم سپس خمير را كه خوب ورز داده ايم و به دست نمي چسبد در پشت سيني با وردنه پهن مي نماييم تا به ضخامت نيم سانتي متر به طور يكنواخت و صاف در آيد آنگاه با لبه ليوان قطعه هاي دايره اي از ان جدا كرده و در سنيني ديگري مي گذاريم شكر و مغز بادام و هل را با هم مخلوط و نرم مي نماييم يك استكان آرد اضافي را نيز با اب مخلوط كرده به طوريكه رقيق شود كمي از شكر و مغز نرم شده را بر روي خمير قالب گرفته قرار داده آن را تا كرده و با كمي آرد رقيق شده مي چسبانيم سپس روي ان را كنجد مي زنيم و در روغن سرخ مي كنيم هر دو طرف آن را كه خوب سرخ شد از روغن در آورده تا روغن اضافي بچكد و سرد شود پودر شكر و مغز بادام اضافي را بر روي آن ريخته و در ظرفي قرار مي دهيم

طرز تهيه قتلمه :

مواد لازم آرد يككيلو روغن يك كيلو شكر نيم كيلو مغز بادام 150 گرم اب ولرم يا پيمانه هل به مقدار لازم

ابتدا آب و آرد و نيمي از روغن را كه مايع كرده ايم مخلوط كرده و خمير مي نماييم خمير را در پشت سيني قرار داده با وردنه پهن مي كنيم و با قالب هاي مخصوص كه به شكل هاي مختلف ستاره اي صليبي دايره اي بيضي و ... مي باشد بر روي خمير فشار داده و جدا مي كنيم روغن باقيمانده را در تابه ريخته گرم مي كنيم پس از اينكه داغ شد خمير هاي قالب گرفته شده را درون ان قرار داده سرخ كه شد در ظرفي مي ريزيم تا روغن هاي اضافي آن بچكد مغز بادام را سفيد مي كنيم شكر و هل و مغز بادام سفيد كرده را كه نرم كرده ايم بر روي قتلمه ها مي پاشيم و در ظرفي قرار مي دهيم

طرز تهيه چولو :

مواد لازم آرد 2 كيلو گرم روغن نيم كيلو گرم شكر يك تا يك ونيم كيلو زنجبيل يك استكان آب گرم دو ليوان

ابتدا روغن را ذوب كرده با شكر و آرد مخلوط مي كنيم و با دست انها را ورز مي دهيم زنجبيل تر به آن افزوده و خوب ورز مي دهيم تا صاف و يك دست شود آنگاه آب گرم را به آنها اضافه كرده و با دست مواد را مخلوط كرده تا به صورت خمير سفتي در آيد به طوريكه روغن پس دهد خمير را نيم ساعت درون كيسه فريزري قرار داده بعد كم كم از آن برداشته و پشت سيني يا خو با وردنه پهن مي كنيم تا به ضخامت يك سانتي متر شود بعد با لبه ليوان آن هارا قالب مي گيريم تابه را روي شعله اجاق گذاشته تا داغ شود بعد از آنكه برشته شد با كاردك ان را جابه جا مي كنيم و طرف ديگرش را برشته مي كنيم

مهاجرت بزرگ لارستانی ها به كشورهای جنوبی خلیج فارس

دو عامل اساسی بین سال های 1300 تا 1320 ش موجب مهاجرت گستردهُ مردم لارستان به سواحل جنوبی خلیج فارس شد ، كه یكی از آن ظلم و ستم بیش از حد حكّام فارس ، به ویژه خاندان قوامی ها ، بود كه همهُ قدرت سیاسی و اقتصادی را در اختیار داشتند و عامل دوم كشفِ حجاب . هرچند به دست آوردن آماری دقیق از این مهاجرت دسته جمعی میسّر نیست ، اما شواهد نشان می دهد كه بین سال های مذكور عدهُ بیشماری از لارستانی ها به كشورهای حاشیهُ خلیج فارس مهاجرت كردند و در آن جا مقیم شدند . بسیاری از اهالی منطقه به شیخ نشین های شارجه ، دبی، قطر، كویت ، بحرین ، ابوظبی ،ام القوین ، فجیره، رأس الخیمه و بخش های مختلف كشور عمان مهاجرت كردند . آنان به اتفاق خانواده و گاه به صورت طایفه ای دیار خود را ترك می كردند و از راه بنادرلنگه ، چارك و مقام به یكی از مناطق نام برده پناهنده می شدند . لارستانی های مهاجر با استفاده از استعداد ذاتی تجاری و با سرمایه های شخصی خود در این مناطق به كسب و كار مشغول شدند و به تدریج با فرهنگ و آداب و رسوم اعراب محلّی خو گرفتند و در مبادلات بازرگانی به موفقیت هایی دست یافتند . قدیم ترین بازارهای محلّی در شیخ نشین های حاشیهُ خلیج فارس به نام مناطق و شهرهای مختلف لارستان نام گذاری شده است . اكنون بسیاری از مهاجران لارستانی دربخش های مختلف اداری وسیاسی و فرهنگی و اقتصادی كشورهای حاشیهُ خلیج فارس دارای مناصب بالایی هستند . هر چند بعضی از آنان « مستعرب » شده و خود را به طور كامل غیر ایرانی می دانند ، اما بسیاری از این مهاجران به ایرانی بودن خود افتخار می كنند و هنوز به زبان محلّی كه در این كشورها به زبان اچٌمی ( acomi ) مشهور است ، تكلم می كنند . پس از وقوع انقلاب اسلامی و شروع جنگ ایران و عراق و به وجود آمدن گرفتاری های اقتصادی برای ایران ، كشورهای حاشیهُ خلیج فارس باسوء استفاده از این موقعیت ، به پیشرفت های اقتصادی بسیاری نایل شدند . پایین رفتن ارزش پول رایج ایران و ثبات و شكو فایی تجاری در شیخ نشین های جنوبی ، تأثیر بسیاری بر زندگی ایرانیان مهاجر بر جای گذاشت و درآمد تجاری و بازرگانی آنان را به شدّت افزایش داد . اكنون آنان در رفاه به سر می برند . مهاجرانی كه زادگاه خود را فراموش نكرده اند ، برای ساخت اماكن آموزشی و خدماتی و درمانی كمك می كنند . صدها مسجد و مدرسه و آب انبار و حسینیه و بیمارستان و درمانگاه از محل كمك های این مهاجران ساخته شده است . بعضی از كارشناسان اقتصادی منطقه ، میزان سرمایه گذاری مردمی پس از انقلاب اسلامی را بالغ بر دویست میلیارد تومان تخمین می زنند .

تركیب قومی و نژادی

مردمی كه در ناحیهُ لارستان قدیم ( شهرهای بندرلنگه ، لامرد ، بندرعباس و لارستان ) زندگی می كنند ، در سه دورهُ مختلف به این ناحیه مهاجرت كرده ،‌ در آن ساكن شده اند.

دورهُ اول كه از قرن اول تا پنجم قمری تداوم داشته است. در این دوره دو گروه قومی بزرگ وارد منطقه لارستان شده اند گروه اول در تاریخ به نام اقوام لاری و لاروی ( مسعودی ، 1344 ، ص 167 ) از تیره های اصیل آریایی محسوب میشدند و به زبان ویژه ای معروف به لاری تكلم می كرده اند سكونتگاه اولیهُ آنان مناطق صیموره ، سوباره و تانه معروف به سواحل لاری در مجاورت دریای لاروی ، از سواحل جنوبی هندوستان بوده است. ( مسعودی ، همان ، ج1 ص167 )

احتمالاً اقوام لاری در حملهُ نیروهای مسلمان به سواحلِ هند ناگزیر به مهاجرت گسترده به سمت خلیج فارس و نواحی پس كرانه ای آن شده اند. ابن حوقل ، كه در نیمهُ دوم قرن چهارم قمری از فارس دیدن كرده اقوام لاری را در فهرست طوایف كوچ رو فارس ذكر كرده است. ( ابن حوقل ، 1366 ، ص40 ) مهاجرت گستردهُ طوایف جت ( jat ) از آریایی های اصیل نواحی نام برده به سمت لارستان قدیم ، در اوایل قرن پنجم قمری و پس از حمله گستردهُ سلطان محمود غزنوی به منطقهُ سومنات صورت گرفته است. ( گردیزی ، 1347 ، ص 48 ) ابن بلخی نویسندهُ فارس نامه در اوایل قرن ششم قمری از ابوالقاسم جاتی به عنوان سركردهُ قبایلی درنواحی جنوب یاد كرده كه در خدمت عضدالدوله دیلمی بوده است. ( ابن بلخی ، 1363 ، ص 141 ) شواهد تاریخی نشان می دهد كه این گروه مهاجر در قرن پنجم قمری ، مركزی برای استقرار خود پیدا كرده ، آن جا را «‌ لار » نامیده اند.

گروه دوم دسته های مهاجر از اعراب طایفهُ جلندی ( jollandi ) هستند كه در اوايل قرن های اسلامی ، به سواحل جنوبی مهاجرت كرده ، بعدها در ناحيه جويم در شمال لارستان كنونی ساكن شده اند. نام رئيس قبیلهُ این اعراب احمد بن الحسن الازدی بوده ، ‌و از این رو جغرافی نویسان قرن های آغازین اسلامی این منطقه را جویم ابی احمد نامیده اند. ( وثوقی ، 1375 ، ص 26- 16 ) این گروه از یمن و عمان ساحلی به نواحی جنوب ایران مهاجرت كردند و بعدها تحت تأثیر فرهنگ ایرانی قرار گرفتند و حتی زبان آنان به لاری تغییر یافت.

دوره دوم كه از قرن پنجم تا دهم قمری تداوم داشته است. در این دوره گروه های زیادی از تركان سلجوقی به نواحی لارستان مهاجرت كرده اند كه بازماندگان آنان هم اكنون در خنج ساكن هستند. حملهُ مغولان نیز باعث مهاجرت گروه های زیادی از طوایف تركمان و مغول به لارستان شد كه بيشتر آنان در نواحی لامرد و در منطقه ای به نام تراكمه ( tarākomeh ) سكونت گزیدند. در قرن هفتم قمری مهاجرت تعداد زیادی از سادات بنی عباسی به نواحی جنوب و جنوب شرقی لارستان صورت گرفت كه مقبرهُ رهبر آنان به نام شاه سیف الله قتال در روستای عمادده ( emāddeh ) واقع است. ( بستكی ، 1339 ، ص 46 )

دوره سوم كه دارای اهمّیت بسیاری است و از قرن یازدهم قمری شروع شده ، تا كنون ادامه دارد. پس از آن كه شاه عباس صفوی در سال 1010 ق لارستان را فتح كرد ، دو تغییر عمده در زندگی اقوام ساكن منطقه به وجود آمد. تغییر اول ورود گستردهُ اقوام ترك و لر به لارستان است ، ( طوایف و تیره های مختلف قشقایی ، دولخانی و نفر ) كه اكنون در منطقه ساكن هستند. هم چنین اقوام لر نیز در منطقهُ لامرد و نواحی شمالی خنج ساكن شدند و مهم ترین آبادی و محل سكونت خود را گله دار نامیدند. تغییر دوم تقویت روز افزون تشیع در منطقهُ لارستان بود كه از دورهُ صوفیه تا كنون ادامه داشته است. از این دوره به بعد لارستان دارای دو نوع تركیب مذهبی تسنّن و تشیع شده كه جلوهُ خاصی به حیات اجتماعی آن داده است.

کشاورزی لارستان

اقلیم خشك لارستان و پایین بودن میزان بارندگی سالیانه امكان برداشت محصولات كشاورزی را به حداقل رسانیده است . با این همه از لحاظ وسعت زمین های كشاورزی ، این شهرستان با سطح زیر كشت 51661 هكتار در حدود 4/7 درصد زمین های كشاورزی استان فارس را دارا است ( یادگار فرد 1376، ص 22) . گندم ، جو ، خرما ، صیفی جات و پنبه از جمله محصولات منطقه است كه بیشتر آن در دو منطقهُ كشاورزی بخش جویم در شمال شرقی و درز و سایبان ( ( dorz-o-s ā yab ā n در جنوب شرقی آن كاشت می شود . گندم ، محصول اول آن است كه سی هزار هكتار از زمین های كشاورزی به آن اختصاص دارد و در سال زراعی 1382هزار تن برداشت می شود ، كه در سال های پرباران این رقم تا چهار برابر افزایش می یابد . در سال 1361ش به دلیل بارندگی فراوان در منطقه درز و سایبان 120 هزار تن گندم تولید شده است ( گزارش سالینانهُ مدیریت كشاورزی ، 1361ص5 ) .

1590 هكتار از مزارع زیر كشت محصولات جالیزی از قبیل كنجد ، ذرت دانه ای ، پنبه و انواع سبزی است .

از بین محصولات درختی ، خرما دارای اهمیت بسیاری است و 55 درصد از مساحت باغ های میوه به كشت آن اختصاص دارد و سالانه حدود سه هزار تن خرما برداشت می شود . پرتقال ، نارنگی ، لیمو شیرین و لیموترش نیز از دیگر محصولات درختی لارستان است . ارزش كل محصولات سالانه و دایمی این شهرستان در سال 1373 ش مبلغ 37/739میلیون ریال برآورد شده است ( گزارش اقتصادی ، 1366 ، ص 3 )

باور ها و اعتقادات

- براي دوختن لباس و يا برش دادن روزهاي جمعه پنجشنبه و چهارشنبه مناسب است زيرا عقيده براين است كه شنبه مي سوزد يكشنبه در حال بيماري مي پوشندو سه شنبه بلاي ناگهاني مي رسد وجنانچه قصد سفر داشته باشند مناسن ترين روز دوشنبه است بنا به گفته قدما : اگر عزم سفر داري دوشنبه براي رخت دوختن چهارشنبه

ـ اگر زن حامله اي به هنگام بارداري خياطي يا بافتني كند موهاي نوزادش پرپشت و بلند می شود.

ـ اگر زن حامله اي شاهد مردن كسي باشد چشم فرزندش شور خواهد شد يعني به ديگران هم چشم زخم وارد خواهد كردالبته در بزرگسالي .

ـ اگر بيني كسی خارش كند برايش گوشت مي آورندو مي خورد .

ـ اگر كسي زبانش را بخورد نامش را مي برند .

ـ اگر انگشت بزرگ پاي كسي تير بكشد ازاو به بدي ياد مي كنند اما اگر پاشنه پايش تير بكشد از خوبي هاي او تعريف مي كنند.

ـ اگر كف پاي كسي خارش كند سفر در پيش دارد .

ـ اگر كف دست كسي خارش كند برايش پول مي فرستند كه بايد كف دستش را روي سر فردي كه فرزند اول خانواده استب كشد تا رفع خارش گردد.

ـ اگر كسي در شب به آينه نگاه كنند ديوانه مي شود و زياد نگريستن به آينه اعتياد مي آورد .

ـ اگر يك تار موي كسي در جلوي پيشاني بيفتد (بدون جدا شدن از سر) مسافر مي آيد .

ـ اگر به هنگام بيرون آوردن كفش ها روي هم سوار شوند مسافر مي آيد .

ـ اگر روي ناخن دست ها خال هاي سفيدي پيدا شوند سوغات مي خورند .

ـ اگر گلوي كسي خارش كند سوغات مي خورد .

ـ اگر پشه به دهان رفته خارج شود سوغات مي خورد .

ـ اگر دزد را به خواب ببينند مسافر مي آيد .

ـ اگر چاي در استكان به حالت عمودي قرار بگيرد مسافر مي آيد .

ـ اگر بلبل صبح در خانه كسي بخواند مسافر مي آيد و بايد آب بپاشند.

ـ اگر صبح ازخانه خارج مي شوند سگ را ديدند صلاح و خوب است و اگر گربه ديدند بلا و بد است و آن روز برايشان بدشگون خواهد بود.

ـ اگر پشت سر مسافر چيزي شكسته شود برنمي گردد و بد است.

ـ اگر ناخن پا را بچينند و در حياط منزل بريزند دعوا خواهد شد (بايد در توالت بريزند).

ـ اگر دختري روي لبه در بين دولنگه در بنشيند بد نام مي شود و به گفته قدما:

دختر نشين ميون دو در رسوا مي شي با صد نفر

ـ اگر روي تخت يا در جايي نشسته باشند به طوريكه پاها آويزان باشد چناچه پاها را مرتب تكان بدهند دعوا مي شود.

ـ اگر قيچي را بي جهت به هم بزنند دعوا مي شود.

ـ اگر گهواره خالي از بچه هرا بي جهت تكان دهند بچه دل درد مي گيرد.

ـ اگر دختري كفگير را ليس بزنددر شب عروسي او باران مي بارد.

ـ اگر دختري به هنگام خنديدن اشك از چشم هايش سرازير شود در غربت مي ميرد.

ـ اگر دندان هاي جلوي دختري فاصله داشته باشد شوهر پولدار برايش مي آيد.

ـ اگر يك تار مژه روي گونه بيفتد از آن فرد مي پرسند نامه مي خواهي يا مسافر؟ و او مثلا مي گويد : مسافر مي پرسند از كدام چشم ؟ و او مثلا مي گويد : از چشم راست و اگر درست گفته باشد مژه را بر مي دارد مي بوسد و روي موهاي سرش مي اندازد زير چشم چپ نامه و چشم راست مسافر است.

ـ اگر دوخواهر يا دو هم عروس يا دو زن از خانواده ي نزديك مثلا عروس و خواهرشوهر و يا خواهر و زن برادر حامله باشند بايد حتما گوسفندي را بكشند چون يكي از نوزادان خواهد مرد.

ـ اگر شب جمعه پياز بخورند پشت سر آنها دروغ خواهند گفت .

1ـ شخصي تب شديدي داشته باشد نزديكانش 21 عدد پنبه دانه شبانه زير سر مريض مي گذارند و صبح زود آنها را برداشته هفت تاي آن را در آستانه در مسجدي مي شكنند هفت تاي سوم را در سر چهار راه كوچه كه در حين اعمال نيت مي كنند و شفاي مريض را از خداوندطلب مي كنند.

2ـ نوع ديگر اينكه اگر فردي بيمار باشد و تب شديدي سراسر وجود شرا فرا گرفته باشد اطرافيانش نخي را به اندازه ي قد شخص مريض آماده مي كنن داين نخ را به زبان محلي دئزي مي گويند كه از مو يا پشم بز و گوسفند بافته شده استن نخ را برداشته يك سر آن را به درخت كنار و سرديگر را به درخت گزي كه در نزديكي درخت كنار قرار دارد مي بندند پس از اتمام كار همراه با نيت و دعا براي شفاي مريض اين شعر را زمزمه مي كنند .

تومه مه ته بس شفاي مه مز ته أمه

3ـ نوعي تب است كه شب هابه سراغ انسان مي آيد و معالجه آن بر طبق اعتقاد سنتي قديم بدين صورت است كه دو مهره معروف به مهره شوا را به دست زني كه دو خصوصيت داشته باشند مي دهند ويژگي اول اينكه فرزند اول خانواده باشد و دوم اينكه اسمش فاطمه باشد زن مهره شوا رابه خانه برده نمازهاي مغرب عشا و صبح را بر اين دو مهره مي خواند سپس مهره ها رادر نخي مي آويزد و به طرف خانه شخص بيمار حركت مي كند هنگامي كه خانه بيمار رسيد بدون سلام و كلامي با اين و آن مهره ها را به گردن مريض مي آويزد و بدون خداحافظي از خانه مريض بيرون مي رود تا بدين وسيله مريض شفا يابد.

براي تقويت بدن

براي تقويت بدن زائو و همچنين تقويت باء حلواي نبات حلوايي كه به جاي شكر نبات ساييده شده در آن مي ريزند به زن زائو و داماد در صبح زفاف خورانند و بر اين باورند كه ضعف باء را ترميم مي كند.

زگيل

براي درمان زگيل پشت دست كه موادچربي اند است آن را مي برند و مي سوزانند.

بيماري جهاز هاضمه

براي درمان بيماري جهاز هاضمه گياه مروتهر كه گل آن تلخ است جوشانده يا خام آن را مي خورند.

آل

آل موجود خيالي است كه به سروقت زن زائومي رود و او را آزار مي دهد زن زائو دچار حمله قلبي شده مي ترسد اطرافيانش او را كتك رده و دور رختخواب او خط مي كشند كارد شمشير و قرآن مي گدارند و تير به هوا خالي كرده تا آل بترسد و دست از آزار آن زائو بردارد ملا فالگير و دعانويس به خواندن اوراد و اذكار مشغول مي شوند تا آل به كلي دفع شود.

اشو

اشو موجود خيالي است كه شب بر بالين انسان آمده و روي سينه مي افتد شخص متوجه است كه گرفتار اشو شده ولي نمي تواند فرياد و ناله ي خود را به گوش ديگران برساند آنقدر ناله مي كند تا ديگران متوجه شوندكه دچار اشو شده است اورا باتكان دادن دست وپايش بيدار مي كنند تصور مي رو داين حالت مربوط به نارسايي قلبي اعصاب و جهاز هاضمه باشد.

غارت

حملهُ نیروهای دولتی درسال 1327 ق به لار ، با قتل و غارت و خرابی بسیاری همراه بود و از این رو در افواه مردم محلّی به سال غارتی مشهور شده است . سید علاءالدین مورّخ لاری، كه خود از نزدیك شاهد این ماجرا بوده ، نوشته است :

«‌ نصرالدوله قوام الملك وقت را غنیمت دانسته و با جلب نظر محمد علی شاه به طرف لارستان حركت نمود . او با عدهُ چند هزار نفری با توپ و جهازات سنگین از راه « بنارویه » به « لار» رسید و آن جا را محاصره كرد . با وجودی كه شهر از قشون ملی كه به اطراف پراكنده شده بودند خالی بود . مع الوصف مردم كوچه و بازار و زنان و كودكان از شهر دفاع كرده و بامستبدین جنگیدند . ولی طولی نكشید كه قشون استبدادی لار را تسخیر كرده و مدت شانزده روز غارت و قتل عام كردند و اموال مردم و مال التجاره تجّار به وسیلهُ شتر والاغ از لار حمل به دیگر شهر ها می كردند . تجّار را داغ می كردند تا پول طلا و نقره و زینت آلاتی كه پنهان كرده بودند اقرار كنند بسیاری از كودكان و زنان در این حملات كشته شدند و بعضی از تجّارٍ شهر را سر بریدند و همهُ اموال مردم در شانزده روز به كلی غارت شد و مردم بی خانمان و آواره به اطراف لار می گریختند »‌ ( روزنامهُ لارستان ، 1332 ، ص 2 )

در نامه ای كه یكی از اعضای « انجمن وطن خواهان بندرعباس »‌ به روزنامهُ اصلاح ، چاپ بمبئی ، با عنوان « واقعهُ موحشهُ لار » نوشته ، آمده است :

«‌ نصرالدوله قوام الملك در چهاردهم ماه ربیع الثانی چهار قریه از قراء لار به توپ خراب نمود و تمام قتل و غارت كرده و از آنجا حركت كرده ناگهان خود را به لار رسانید . روز پنجشنبه نیمه ماه تا روز هفدهم لار را با توپ خراب و تمام رجال آن را مقتول و زنان را اسیر و اموال تاراج كرد . و الان مدت دوازده روز است كه شب و روز كار آنها خرابی است . آنچه باقی مانده بود زیرا آوار رفته و مردم از شدت گرسنگی هلاك می شوند هر چه می خواهیم قدری آذوقه به آنها برسانیم چون تمام طرق را بسته اند . » ( چاپ نبئی 1327 ق ، ص 2 )

از سال 1327 تا 1332 ق ، لارستان شاهد آشوب ها و ناامنی های گسترده ای بود . در این شرایط سخت و طاقت فرسا مجاهدان لارستان قادر به ادامهُ فعالیت نبودند و به تدریج پراكنده شدند . بعضی از سران نظامی « سید» نیز در درگیری های محلّی كشته شدند . در این وضعیت سید عبدالحسین لاری درسال 1332 ق با حملهُ نیروهای دولتی ناگزیر از لار به فیروزآباد مهاجرت و سپس از آن جا به جهرم نقل مكان كرد و تا پایان عمر در آن دیار به سر برد .

روایت تاریخی برج مادر نادر

در شهر لار و در گوشهُ شرقی قلعهُ اژدها پیكر ، ساختمان گنبد‍ي چهار ضلعی وجود دارد كه به زبان محلّی آن را برج ننه نادر یا مادر نادر می گویند . این بنا از بخش های مختلف شهر به خوبی دیده می شود . از تاریخ ساخت آن اطلاع دقیقی در دست نیست ، اما شواهد و آثار نشان می دهد كه پایه های این بنای عظیم هم زمان با بنای قلعهُ اژدها پیكر ساخته شده و احتمالاً ساختمان برج دیده بانی بزرگی بوده كه از فراز آن كلّیهُ مسیرهای ورودی شهر كنترل می شده است . درمتن های دورهُ صفویه از برج كیخسروی بر فراز شهر یاد شده كه احتمالاً منظور نویسندگان آن متن ها بنای مذكور است .

در دربارهُ دلیل نام گذاری این برج و انتساب آن به مادر نادرشاه روایتی در یك نسخهُ خطی ، به نام منتخب التواریخی ،نوشتهُ حبیب الله انصاری لاری اشكنانی آمده است كه عیناً نقل می شود :

«‌ در سال دوم از حكومت میر حمد خان لاری ، نادرشاه لشكری به سوی لارستان سوق دادی كه مالیات سنوات گذشته را از عاملین بگیرد ، اهالی لار، به جهت رفع این شر از خود حیله ای ورزیدند و آن این بود كه چون مادر نادرشاه تازه فوت كرده بود گنبدی كه الحال مشهور به گنبد مادر نادر است بنا گذاشتندی و آن گنبد را سیاه پوش كردندی و اقامهُ عزاداری نمودندی . سركردهُ قشون نادری جویای آن عزا و سوك از اهالی شدی ،‌گفتندی كه در تمام این مدت ما در ماتم مادر نادرشاه مشغول تعزیه داری هستیم ، رئیس قشون چون این اخلاص از لاریها نسبت به پادشاه یافتی از خراج و مالیات چندین سالهُ ایشان در گذشتی و عفو كردی »